Zadania asystentów Wspólnot miejscowych 7/8(2007)

Joanna Berłowska FZŚ

Zadania asystentów Wspólnot miejscowych FZŚ

na podstawie odnowionego prawodawstwa

Postaramy się przyjrzeć zadaniom astystentów miejscowych w następującej kolejności:

1.    Historia.

2.    Stan obecny.

3.    Zadania na przyszłość.

Ad.1 – Historia

Istniejący od czasów św. Franciszka w Kościele III Zakon poddawany był na przestrzeni wieków próbom i przemianom, a kolejne Reguły dostosowywane były do zmieniających się warunków w Kościele i świecie. Zmieniana była też nazwa, od pierwotnej, jaką była, „Bracia i Siostry od pokuty”, poprzez najdłużej obowiązującą „III Zakon św. Franciszka”, aż po obecną nazwę „Franciszkański Zakon Świeckich” przyjętą wraz z odnowioną po Soborze Watykańskim II Regułą. Odtąd też określenie tercjarz zastąpione zostało nazwą franciszkanin świecki. Obydwie nazwy mają służyć podkreśleniu charakteru świeckości z położeniem nacisku na apostolat w świecie członków Franciszkańskiego Zakonu Świeckich.

Zmieniła się też rola kapłanów sprawujących opiekę nad wspólnotami FZŚ: z dyrektora III Zakonu na asystenta duchowego.

Ad.2 – Stan obecny

Obecnie FZŚ w Polsce żyje i działa w oparciu o prawo powszechne Kościoła oraz odnowione prawodawstwo własne, tj.:

§ Regułę zatwierdzoną 24 czerwca 1978 roku przez Papieża Pawła VI,

§ Konstytucje Generalne zatwierdzone w dniu 8.12.2000 r. przez Kongregację Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego,

§ Rytuał zatwierdzony w dniu 9.03.1984 przez Świętą Kongregację Sakramentów i Kultu Bożego,

§ Statut Narodowy zatwierdzony w dniu 13.11.2002 r. przez Prezydium Rady Międzynarodowej FZŚ.

Asystenci duchowi pełnią swoją posługę w oparciu o wyżej wymienione dokumenty oraz Statut Asystentów zatwierdzony dnia 28.03.2002 r. przez Konferencję Ministrów Generalnych Pierwszego Zakonu Franciszkańskiego i Trzeciego Zakonu Regularnego.

Ponadto Konferencja Asystentów Generalnych FZŚ opracowała Podręcznik dla asystentów duchowych FZŚ, który po przetłumaczeniu na język polski będzie dostępny dla asystentów na wszystkich poziomach struktur FZŚ.

Każdy nowo mianowany asystent duchowy Wspólnoty winien otrzymać od poprzedniego asystenta lub od przełożonego Wspólnoty komplet dokumentów prawnych FZŚ i dokładnie je przestudiować.

Wskazane jest, by wyjaśniać i prezentować wyżej wymienione dokumenty na spotkaniach we Wspólnocie w ramach formacji ciągłej, mając na względzie, że często osobom starszym trudno jest zrozumieć treści w nich zawarte, przede wszystkim ze względu na określenia prawne.

Wcielanie w życie posoborowej Reguły w Polsce postępowało wolno, a istotne przyspieszenie nastąpiło pod koniec lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku, kiedy to oficjalnie zaczęto wprowadzać w życie odnowione prawodawstwo. Trudne zadanie stanęło przed tercjarzami przyzwyczajonymi do III Zakonu, który po II wojnie światowej był traktowany jak bractwo pobożnościowe.

Nadal wielu osobom, które składały profesję życia zgodnego z Regułą Leona XIII, trudno jest zaakceptować zmiany. Niełatwo też było i jest asystentom duchowym przyzwyczajonym do kierowania wspólnotą z pozycji dyrektora, jak również młodszym nieznającym zmienionej sytuacji.

FZŚ jest autonomiczny, na każdym poziomie struktur działają rady wybrane w tajnym głosowaniu podczas kapituł wyborczych, które prowadzi i zatwierdza wybory przełożony Rady wyższego szczebla w obecności asystenta.

Asystent duchowy jest członkiem Rady i ma głos we wszystkich sprawach z wyjątkiem finansowych. Głównym jego zadaniem jest dbanie o wierność charyzmatowi i Regule oraz o zachowywanie jedności z całą Rodziną Franciszkańską.

Asystent odpowiada za formację duchową wszystkich członków wspólnoty, począwszy od kandydatów, poprzez będących na etapie formacji początkowej, junioratu i w końcu wszystkich franciszkanów świeckich w ramach formacji ciągłej, która winna trwać przez całe życie. Tak więc prowadzi każdego franciszkanina świeckiego od jego pierwszych kroków we wspólnocie, aż do ostatnich chwil jego życia. Oczywiście, asystenci się zmieniają i coraz to ktoś inny podejmuje dalsze prowadzenie. W ten sposób ciągłość opieki jest zachowana. Każdy asystent winien czuć odpowiedzialność za powierzonych świeckich  naśladowców św. Franciszka. Aby to zadanie należycie wypełnić, konieczne jest wykształcenie postawy służby wobec FZŚ już na etapie kształcenia w Seminarium Duchownym.

Kolejnym zagadnieniem jest miejsce Wspólnoty FZŚ wśród wielu innych grup i stowarzyszeń w Kościele. Sprawą oczywistą powinno być, że w franciszkańskiej parafii czy franciszkańskim kościele klasztornym pierwsze miejsce winien zajmować FZŚ jako jedna Rodzina św. Franciszka, niezależnie od liczebności. Wówczas będą nowe dobre powołania do FZŚ.

Asystent duchowy nie powinien być zbytnio obciążony innymi obowiązkami, aby mógł poświęcić czas na przygotowanie i wygłoszenie konferencji formacyjnej dla wspólnoty, by mieć czas na udział w spotkaniu rady wspólnoty lub innym braterskim, wyjazd ze wspólnotą na organizowane przez Radę Regionu czy Radę Narodową pielgrzymki, dni skupienia, a także na odwiedziny osób chorych ze wspólnoty, na indywidualną rozmowę z franciszkaninem świeckim, aby asystent mógł być spowiednikiem i kierownikiem duchowym dla chętnych ze wspólnoty. Najlepsze powołania do FZŚ są z inspiracji kapłana, szczególnie odkryte podczas sakramentu pokuty.

W opinii niektórych kręgów zarówno świeckich, jak i duchownych FZŚ przedstawiany jest jako wspólnota osób starszych, mało aktywnych, które wprawdzie wypełniają kościół, ale ich modlitwa jest bez większego zaangażowania, a świadectwo życia nie zawsze jest spójne z wyznawaną wiarą. Tak też się zdarza, ale żeby takiej sytuacji zapobiegać, potrzeba dużego zaangażowania asystentów duchowych, którzy wyprostują niewłaściwe ścieżki, jakimi kroczą niektórzy franciszkanie świeccy.

Większość naszych Sióstr i Braci to rzeczywiście ludzie w starszym wieku, ale też coraz więcej wstępuje ludzi młodych. Niezależnie od wieku, wykształcenia i statusu społecznego FZŚ to armia ludzi wytrwale dążących do świętości po śladach św. Franciszka, a także zaangażowanych w apostolat w swoim środowisku, podejmujących dzieła miłosierdzia, a przede wszystkim wspomagająca Kościół modlitwą, ofiarami i pracą.

Wielu kapłanów swoje powołanie i często wytrwanie w nim zawdzięcza babci, dziadkowi, rodzicom lub członkowi rodziny należącemu do III Zakonu.

Ad.3 – Zadania na przyszłość

W przyszłość patrzymy z wiarą i nadzieją. Skoro zakon świeckich naśladowców św. Franciszka przetrwał prawie 800 lat, to nadal będzie trwał i rozwijał się, bo jego członkowie swoje życie oparli na zasadach Ewangelii na sposób Biedaczyny z Asyżu. Nadzieję wiążemy także z powstawaniem w naszej ojczyźnie drużyn Rycerzy św. Franciszka.

Dzieci te kształtowane są według ideałów św. Franciszka z ukierunkowaniem na wstąpienie w przyszłości do FZŚ. W skali ogólnopolskiej tworzenie drużyn animuje i wszelkich informacji udziela asystent narodowy Rycerzy św. Franciszka o. Sylwester Haśnik OFM.

Młodzież Franciszkańska w Polsce istnieje w oparciu o struktury Prowincji I Zakonu i od asystentów prowincjalnych w dużym stopniu zależy ich stosunek do FZŚ. Tam gdzie te relacje są prawidłowe, wielu młodych ludzi wstępuje do FZŚ. Rozwój wspólnot będzie zależał również od „wyższego kierownictwa” sprawowanego przez Ministrów Prowincjalnych, od klimatu tworzonego przez ojców proboszczów i gwardianów dla miejsca i rozwoju wspólnot przy parafii i klasztorze, a przede wszystkim od asystentów duchowych sprawujących tę funkcję na wszystkich poziomach struktur FZŚ.

Franciszkanie świeccy dostrzegając troskę, życzliwość i zaangażowanie kapłanów, starają się wspomagać Kościół modlitwą i pracą, a w razie potrzeby stawać w jego obronie, w szczególny sposób odnosząc do swego życia słowa Reguły z art. 5: Pogrzebani i zmartwychwstali wespół z Chrystusem przez chrzest, który czyni ich żywymi członkami Kościoła, a jeszcze bardziej złączeni z nim przez profesję, mają stawać się świadkami i narzędziami jego misji wśród ludzi, świadcząc o Chrystusie życiem i słowem.